Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027 Dofinansowane przez Unię Europejską
Ogórek we mgleGrupa Operacyjna EPI
Menu

Grupa Operacyjna EPI, etap przygotowawczy

Ogórek we mgle Precyzyjny mikroklimat, zdrowsza uprawa, mniej presji patogenów

Tworzymy koncepcję innowacyjnej technologii uprawy ogórka pod osłonami, która ma pogodzić wysokie wymagania roślin dotyczące wilgotności z potrzebą ograniczenia chorób grzybowych. Projekt łączy modułowe zamgławianie, higienizację środowiska z wykorzystaniem fotokatalitycznej oksydacji oraz cyfrowy monitoring mikroklimatu i automatyczne sterowanie nawadnianiem i wilgotnością.

Poznaj projekt Informacje o operacji
Wnętrze tunelu foliowego z dwoma rzędami wysokich ogórków na sznurach, z żółtymi kwiatami i młodymi owocami, w powietrzu unosi się drobna mgiełka w porannym świetle
  • Modułowe zamgławianie
  • Higienizacja środowiska
  • Cyfrowy monitoring
Młody ogórek z żółtym kwiatem na końcu i kroplami rosy na skórce, obok spiralny wąs czepny

W skrócie

Celem projektu jest przygotowanie rozwiązania zwiększającego stabilność warunków uprawy, ograniczającego straty oraz zużycie środków ochrony roślin i wspierającego poprawę jakości oraz wydajności produkcji ogórka.

  • Kontrolowana wilgotność

    Utrzymanie warunków odpowiadających wymaganiom ogórka.

  • Higienizacja środowiska

    Ograniczanie presji patogenów z wykorzystaniem fotokatalitycznej oksydacji i jonów ujemnych.

  • Modułowe zamgławianie

    Rzędowy system dostosowany do warunków uprawy pod osłonami.

  • Rolnictwo 4.0

    Cyfrowy monitoring parametrów środowiska i automatyczne sterowanie nawadnianiem oraz wilgotnością.

  • Mniej strat

    Ograniczenie skutków chorób grzybowych i poprawa powtarzalności produkcji.

  • Nauka + praktyka

    Współpraca rolnika, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i doradztwa rolniczego.

Długie tunele foliowe gospodarstwa o świcie, między nimi nad mokrą trawą unosi się nisko leżąca mgła

O projekcie

O projekcie „Ogórek we mgle”

Czym jest projekt?

„Ogórek we mgle” to inicjatywa ukierunkowana na opracowanie i przygotowanie do wdrożenia innowacyjnej technologii uprawy ogórka pod osłonami. Jej istotą jest rozwiązanie jednego z podstawowych problemów produkcyjnych. Ogórek wymaga wysokiej wilgotności powietrza, ale warunki te równocześnie sprzyjają rozwojowi chorób grzybowych.

Nasze podejście

Projekt zakłada integrację trzech elementów, czyli kontrolowanego zamgławiania, higienizacji środowiska uprawowego oraz cyfrowego monitorowania mikroklimatu. Dzięki temu warunki w tunelu mają być kształtowane w sposób bardziej precyzyjny, a ograniczanie presji patogenów ma odbywać się przy mniejszym uzależnieniu od chemicznych środków ochrony roślin.

  • Kontrolowane zamgławianie
  • Higienizacja środowiska uprawowego
  • Cyfrowe monitorowanie mikroklimatu

Dlaczego powstał projekt?

W gospodarstwie inicjatora zidentyfikowano problem braku skutecznego sposobu pogodzenia potrzeb fizjologicznych roślin z bezpieczeństwem fitosanitarnym. Obniżenie wilgotności może powodować stres wodny i spadek wydajności, natomiast jej zwiększenie sprzyja chorobom grzybowym, pogorszeniu zdrowotności roślin i jakości plonu oraz wzrostowi kosztów ochrony.

  • Niższa wilgotnośćStres wodny i spadek wydajności
  • Kierunek projektuKorzystny mikroklimat i aktywne ograniczanie presji patogenów
  • Wyższa wilgotnośćChoroby grzybowe, gorsza zdrowotność roślin i jakość plonu, wyższe koszty ochrony

„Ogórek we mgle” ma wypracować rozwiązanie, które pozwoli utrzymywać korzystny mikroklimat, a jednocześnie aktywnie ograniczać presję patogenów.

Duży liść ogórka w tunelu foliowym pokryty kroplami kondensacji, podświetlony miękkim światłem

Cel projektu

Celem operacji jest utworzenie Grupy Operacyjnej EPI i przygotowanie innowacyjnej technologii uprawy ogórka pod osłonami, ukierunkowanej na utrzymanie wysokiej wilgotności powietrza przy jednoczesnym ograniczeniu presji chorób grzybowych.

Wysoki rząd ogórków na sznurach w tunelu foliowym, liście podświetlone nisko padającym, ciepłym światłem

Planowane rozwiązanie ma integrować zamgławianie, higienizację środowiska z wykorzystaniem fotokatalitycznej oksydacji i jonów ujemnych oraz cyfrowy monitoring parametrów mikroklimatu. Docelowo ma to wspierać stabilizację produkcji, poprawę jakości plonu, ograniczenie strat i zmniejszenie zużycia środków ochrony roślin.

Cele szczegółowe

  • Opracowanie rzędowego, modułowego systemu zamgławiania i higienizacji środowiska uprawowego
  • Określenie parametrów pracy systemu w warunkach wysokiej wilgotności
  • Zastosowanie fotokatalitycznej oksydacji do ograniczania patogenów w środowisku uprawowym
  • Cyfrowe monitorowanie parametrów mikroklimatu
  • Automatyczne sterowanie nawadnianiem i wilgotnością na podstawie danych
  • Ocena wpływu rozwiązania na zdrowotność roślin, jakość plonu, wydajność i poziom strat
  • Przygotowanie rozwiązania możliwego do zastosowania w praktyce gospodarstw prowadzących uprawę pod osłonami

Na czym polega innowacja?

„Ogórek we mgle” łączy innowację produktową, technologiczną, organizacyjną, marketingową i cyfrową. Nowość projektu wynika przede wszystkim z połączenia aktywnego kształtowania wilgotności z higienizacją środowiska uprawowego i automatycznym sterowaniem opartym na danych.

Znacznie udoskonalony produkt

Planowanym rezultatem jest ogórek uzyskiwany w warunkach ograniczonej presji zarodników pleśni, o poprawionej jakości mikrobiologicznej i potencjalnie wydłużonym okresie przydatności. Parametry te mają zostać zweryfikowane w dalszych pracach badawczo-rozwojowych.

Nowa technologia

Projekt zakłada wykorzystanie fotokatalitycznej oksydacji w środowisku uprawowym jako elementu ograniczającego patogeny. Technologia będzie integrowana z systemem zamgławiania i sterowaniem mikroklimatem, tak aby higienizacja mogła funkcjonować w warunkach wysokiej wilgotności wymaganej przez rośliny.

Udoskonalona metoda organizacji produkcji

Planowany jest rzędowy, modułowy system zamgławiania i higienizacji środowiska uprawowego. Modułowość ma umożliwić dostosowanie działania systemu do poszczególnych stref uprawy oraz lepszą organizację zarządzania mikroklimatem.

Dłonie dzieci składające na drewnianym stole makietę tunelu foliowego z drucianych łuków i folii, z sadzonkami ogórka w podłożu

Udoskonalona metoda marketingu

Projekt przewiduje działania edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży, m.in. wykonywanie makiet szklarni i podłoża oraz prezentowanie nowoczesnych sposobów prowadzenia upraw. Działania te mają budować wiedzę o produkcji żywności i rozpoznawalność innowacyjnego modelu uprawy.

Rolnictwo 4.0

Cyfryzacja ma obejmować system monitorowania parametrów środowiska oraz automatycznego sterowania nawadnianiem i wilgotnością. Dane z uprawy mają wspierać bieżące decyzje produkcyjne, zwiększać powtarzalność warunków i umożliwiać ocenę skuteczności zastosowanej technologii.

Więcej o rolnictwie 4.0

Mikroklimat Klucz do uprawy ogórka

W uprawie ogórka pod osłonami wilgotność jest jednym z najważniejszych parametrów środowiska. Zbyt niska może zwiększać stres roślin i ograniczać ich potencjał produkcyjny, natomiast wysoka wilgotność tworzy warunki sprzyjające rozwojowi chorób grzybowych.

Smuga porannego światła przecina drobną mgiełkę zawieszoną między wysokimi ogórkami w tunelu foliowym

Projekt koncentruje się dlatego nie na prostym obniżaniu wilgotności, ale na jej precyzyjnym utrzymywaniu przy jednoczesnym ograniczaniu presji patogenów. Takie podejście ma pozwolić lepiej wykorzystać potencjał roślin bez zwiększania ryzyka fitosanitarnego.

Zamgławianie i higienizacja środowiska

Jednym z kluczowych elementów koncepcji jest rzędowy, modułowy system zamgławiania, który ma wspierać utrzymanie wymaganej wilgotności w przestrzeni uprawowej. Z systemem ma zostać zintegrowana higienizacja środowiska oparta na fotokatalitycznej oksydacji i wykorzystaniu jonów ujemnych.

Linia małych dysz na przewodzie nad rzędem ogórków, z każdej dyszy wydobywa się stożek drobnej mgły podświetlonej porannym światłem
Zwarty moduł z kratką wentylacyjną zamocowany na stalowej konstrukcji tunelu wśród liści ogórka, przez szczeliny widać niebieskie światło
  • Zamgławianie
  • Higienizacja
  • Warunki korzystne dla roślin, mniej sprzyjające patogenom

Celem tego połączenia jest stworzenie warunków korzystnych dla roślin, a jednocześnie mniej sprzyjających utrzymywaniu się patogenów.

Parametry pracy, skuteczność i bezpieczeństwo rozwiązania będą wymagały weryfikacji w ramach dalszych prac.

Dłonie ogrodnika delikatnie odwracają duży, zdrowy liść ogórka, aby obejrzeć jego spód

Mniej chemii, bardziej precyzyjna ochrona

„Ogórek we mgle” odpowiada na potrzebę ograniczania uzależnienia produkcji od chemicznych środków ochrony roślin.

Projekt nie zakłada rezygnacji z ochrony roślin, lecz opracowanie dodatkowego narzędzia profilaktycznego, które może zmniejszać presję patogenów poprzez zarządzanie środowiskiem uprawowym.

Jeżeli skuteczność rozwiązania zostanie potwierdzona, lepsza kontrola mikroklimatu i higienizacja mogą przyczynić się do ograniczenia liczby interwencji chemicznych, strat plonu oraz kosztów związanych z chorobami grzybowymi.

Rolnictwo 4.0 Dane zamiast zgadywania

System ma monitorować parametry środowiska uprawowego i wykorzystywać dane do automatycznego sterowania nawadnianiem oraz wilgotnością. Dzięki temu reakcja na zmianę warunków w tunelu nie będzie opierała się wyłącznie na obserwacji, ale również na bieżących pomiarach.

  1. Pomiar parametrów środowiska
  2. Analiza zmian mikroklimatu
  3. Sterowanie nawadnianiem i wilgotnością
  4. Porównanie warunków i dobór parametrów

Cyfrowy monitoring ma umożliwiać analizę zmian mikroklimatu, porównywanie warunków i efektów produkcyjnych oraz dobór parametrów pracy systemu. W ten sposób technologia ma łączyć fizyczne urządzenia uprawowe z zarządzaniem opartym na danych.

Czarna linia kroplująca biegnie wzdłuż ogórków na białej folii, z emitera spada kropla wody, w tle zawór z przewodem
Mała biała osłona czujnika mikroklimatu zawieszona wśród dużych liści ogórka w tunelu foliowym

Ogórek we mgle

Planowane rezultaty

Na obecnym etapie „Ogórek we mgle” jest projektem przygotowawczym. Poniższe elementy to planowane rezultaty dalszych prac.

Drewniana skrzynka pełna świeżo zebranych ogórków na ścieżce między rzędami w tunelu foliowym

Nowoczesna uprawa pod osłonami

  1. Utworzenie Grupy Operacyjnej EPI „Ogórek we mgle”
  2. Opracowanie planu pełnej operacji badawczo-rozwojowej
  3. Przygotowanie rzędowego, modułowego systemu zamgławiania i higienizacji środowiska uprawowego
  4. Opracowanie zastosowania fotokatalitycznej oksydacji do ograniczania patogenów
  5. Wdrożenie cyfrowego monitoringu parametrów środowiska
  6. Opracowanie automatycznego sterowania nawadnianiem i wilgotnością
  7. Uzyskanie podstaw do produkcji ogórka o poprawionej jakości mikrobiologicznej i potencjalnie większej trwałości
  8. Ograniczenie strat produkcyjnych i zużycia środków ochrony roślin
  9. Przygotowanie działań edukacyjnych prezentujących nowoczesną uprawę pod osłonami

Korzyści

Korzyści i znaczenie projektu

Dla sektora rolnego

Połączenie praktyki gospodarstwa z wiedzą naukową i doradczą ma stworzyć model możliwy do dalszego wdrażania w uprawach pod osłonami. Projekt pokazuje również, jak rozwiązania cyfrowe mogą wspierać codzienne zarządzanie mikroklimatem i ochroną roślin.

Dla gospodarstwa

Projekt ma zwiększać stabilność i przewidywalność produkcji poprzez lepszą kontrolę warunków uprawy. Ograniczenie presji chorób grzybowych może przełożyć się na mniejsze straty, niższe koszty ochrony i bardziej powtarzalną jakość plonu.

Dwa świeże ogórki wiszą na pędzie w tunelu foliowym, nad nimi żółty kwiat, liście podświetlone porannym słońcem

Dla jakości produktu

Planowany sposób prowadzenia uprawy ma sprzyjać ograniczeniu obecności zarodników pleśni, poprawie jakości mikrobiologicznej oraz zwiększeniu trwałości handlowej ogórków. Są to planowane efekty wymagające potwierdzenia w dalszej realizacji projektu.

Rzędy młodych sadzonek ogórka posadzonych w białej folii w długim tunelu foliowym

Dla środowiska

Precyzyjne sterowanie wilgotnością i nawadnianiem ma wspierać bardziej efektywne wykorzystanie wody, a ograniczenie presji patogenów może zmniejszać zapotrzebowanie na środki ochrony roślin.

Dłonie ogrodnika zbierają świeżego ogórka, odcinając szypułkę małym nożykiem

Partnerzy projektu

  • Praktyka
  • Nauka
  • Doradztwo
Rolnik idzie między wysokimi rzędami ogórków w długim tunelu foliowym, w powietrzu unosi się poranna mgiełka

Lider, rolnik

Stanisław Bajon

Inicjatorem Grupy Operacyjnej EPI jest Stanisław Bajon, prowadzący uprawę ogórka. Potrzeba realizacji projektu wynika z problemów występujących w praktyce gospodarstwa, czyli konieczności utrzymania wysokiej wilgotności przy jednoczesnym ograniczaniu presji chorób grzybowych. Gospodarstwo stanowi praktyczne środowisko dla przygotowania rozwiązania odpowiadającego rzeczywistym potrzebom producenta.

Dłonie badacza w rękawiczkach układają krążek liścia ogórka na szalce Petriego w jasnym laboratorium, obok mikroskop

Partner naukowy

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Partner naukowy wnosi wiedzę badawczą i doświadczenie niezbędne do opracowania oraz oceny planowanego rozwiązania. Współpraca ma zapewnić rzetelne zaplanowanie badań, ocenę skuteczności technologii oraz transfer wiedzy naukowej do praktyki rolniczej.

Dwie osoby rozmawiają przy rzędzie ogórków w tunelu, jedna trzyma otwarty notes, druga wskazuje liść

Partner doradczy

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Poznaniu

Partner doradczy wspiera połączenie potrzeb gospodarstwa z wiedzą naukową i praktyką wdrożeniową. Udział CDR ma wzmacniać przepływ wiedzy, upowszechnianie rezultatów oraz przygotowanie rozwiązania możliwego do zastosowania w praktyce rolniczej.

Informacje o finansowaniu

Finansowanie operacji

  • 49 048,00 złŁączna kwota pomocy wskazana w dokumentacji wniosku
  • I.13.5.1Interwencja „Współpraca Grup Operacyjnych EPI – Wsparcie przygotowawcze”
  • 2023–2027Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej

80%39 238,40 złKwota pomocy dla etapu I

20%9 809,60 złKwota pomocy dla etapu II

Operacja jest realizowana w ramach interwencji I.13.5.1 „Współpraca Grup Operacyjnych EPI – Wsparcie przygotowawcze” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Obejmuje utworzenie Grupy Operacyjnej EPI, doprecyzowanie koncepcji technologicznej, opracowanie metodologii badawczej oraz przygotowanie planu dalszej operacji.

W dokumentacji wniosku wskazano łączną kwotę pomocy 49 048,00 zł, w tym 39 238,40 zł dla etapu I oraz 9 809,60 zł dla etapu II. Projekt przygotowawczy prowadzi do opracowania pełnej koncepcji innowacyjnej technologii uprawy ogórka pod osłonami.

Dofinansowane przez Unię Europejską
Wąs czepny ogórka owinięty wokół białego sznurka, w tle żółty kwiat
Biała mgła zawieszona nad wierzchołkami ogórków w tunelu foliowym
Widok z góry na równoległe tunele foliowe wśród zielonych pól o poranku, nad polami lekka mgiełka

Aktualności Postępy prac

  1. Utworzenie Grupy Operacyjnej EPI „Ogórek we mgle”
  2. Formalizacja współpracy rolnika, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i CDR
  3. Spotkania partnerów i doprecyzowanie koncepcji technologii
  4. Prace nad metodologią badawczą
  5. Opracowanie założeń modułowego systemu zamgławiania i higienizacji
  6. Przygotowanie koncepcji cyfrowego monitoringu i automatycznego sterowania
  7. Przygotowanie opinii o innowacyjności i planu pełnej operacji

Pytania i odpowiedzi

Czym jest „Ogórek we mgle”?

To projekt przygotowujący innowacyjną technologię uprawy ogórka pod osłonami, łączącą zamgławianie, higienizację środowiska i cyfrowe zarządzanie mikroklimatem.

Jaki problem ma rozwiązać projekt?

Ogórek potrzebuje wysokiej wilgotności, która równocześnie sprzyja chorobom grzybowym. Projekt ma umożliwić utrzymanie korzystnych warunków dla roślin przy jednoczesnym ograniczeniu presji patogenów.

Na czym polega higienizacja środowiska?

Koncepcja zakłada wykorzystanie fotokatalitycznej oksydacji i jonów ujemnych jako elementu ograniczającego patogeny w środowisku uprawowym. Skuteczność i parametry rozwiązania będą weryfikowane w dalszych pracach.

Czy projekt ma ograniczyć stosowanie środków ochrony roślin?

Jednym z zakładanych efektów jest zmniejszenie presji chorób grzybowych, co może ograniczyć potrzebę części zabiegów ochronnych. Efekt ten wymaga jednak potwierdzenia.

Co oznacza rolnictwo 4.0 w projekcie?

To cyfrowe monitorowanie parametrów środowiska oraz automatyczne sterowanie nawadnianiem i wilgotnością w oparciu o dane.

Czy technologia jest już gotowa?

Nie. Projekt znajduje się na etapie przygotowawczym. Rozwiązanie technologiczne, parametry jego pracy i efekty mają zostać dopiero opracowane i zweryfikowane.

Kto tworzy projekt?

Liderem i inicjatorem jest rolnik Stanisław Bajon, partnerem naukowym Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, a partnerem doradczym Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Poznaniu.

Kontakt

Chcesz dowiedzieć się więcej o projekcie „Ogórek we mgle”, nowoczesnej uprawie ogórka pod osłonami lub rozwiązaniach z zakresu precyzyjnego zarządzania mikroklimatem? Skontaktuj się z zespołem projektu.

  • Stanisław BajonLider, rolnik
  • Uniwersytet Przyrodniczy w PoznaniuPartner naukowy
  • Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w PoznaniuPartner doradczy